สารคดี แผ่นดินตรงนี้มีอาถรรพ์

แผ่นดินตรงนี้มีอาถรรพ์

ภูมิภาค  ปั้นปากกา

เมื่อวันที่  28  กรกฎาคา  2535  เร็วๆนี้    ได้เกิดแผ่นดินไหวในคาลิฟฟอเนีย  ประเทศสหรัฐอเมริกา    วัดความสั่นสะเทือนได้สูงถึง  7.4  ริกเตอร์  นับว่าเป็นการไหวที่ร้ายแรงอีกครั้งหนึ่งในดินแดนแห่งนี้  และต่อจากนั้นก็มีการไหวติดตามมาเป็นชุดถึงสามระลอก  ภายในเวลาหนึ่งสัปดาห์

ที่นี่มีแผ่นดินไหวบ่อย  จะมีการไหวหนักจนถึงบ้านเรือนทะลาย  เป็นภัยพิบัติต่อทรัพย์สินและชีวิตมหาศาล  จนเกือบจะเรียกว่า  เป็นแผ่นดินอาถรรพ์  ทั้งนี้เพราะมณรัฐคาลิฟฟอเนียตั้งอยู่บนรอยเลื่อนของชั้นหินใต้เปลือกโลก    เมื่อเกิดความเค้นและความเครียด  ในเนื้อหินก็จะเกิดการเลื่อน  และการเลื่อนนี้ทำให้เกิดแผ่นดินไหว    ภ้าหากเกิดขึ้นโดยฉับพลันก็จะทำให้เกิดแผ่นดินไหวอันดับสูง  เช่น  7.4  ริกเตอร์  เมื่อ  28  กรกฎาคม  ปีนี้

รายการแผ่นดินไหวรุนแรงก่อนหน้านี้  มีเป็นระยะ  เท่าที่ผู้เขียนสามารถค้นหามาได้  คือ

เมื่อวันที่  26  มีนาคม  พ.ศ.  2415  แผ่นดินไหวรุนแรงที่โอเวน  วอลลี่  คาลิฟฟอเนีย  ทำให้บริเวณนี้ต้องภัยพิบัติมากมาย  อาคารต่างๆพังทะลาย  มีรอยแผ่นดินแยกเป็นเส้นทางยาวไม่ต่ำกว่า  60  กิโลเมตร  ไหวติดต่อเป็นชุดนานถึง  30  วัน  มีคนตายทันที  ไม่ต่ำกว่า  30  คน  บาดเจ็บและตายตามไปอีกไม่ต่ำกว่าพันคน

วันที่  31 สิงหาคม  พ.ศ.2423  ไหวที่ชาลาตัล  ด้านฝังตะวันออกของซานฟรานซิสโก  คาลิฟฟอเนีย  แรงสะเทือนไปจนถึงเมืองบอสตัน  มิลวอกี้และออเลอองส์  มีคนตายไม่ต่ำกว่า 110  คน

วันที่  18  เมษายน  พ.ศ.  2499  ไหวที่ซานฟรานซิสโก  เริ่มไหวตั้งแต่  5.12  น.  เปลือกเลื่อนตามแนวรอยเลื่อน  ซาน  อัง  เดรียส์  เป็นทางยาวถึง  90  กิโลเมตรเศษ  คาดว่าอันดับสะเทือนสูงถึง  8.5  ริกเตอร์  ท่อแก๊สหัก  ไฟไหม้ทั่วเมือง  ท่อน้ำหัก  ถนนบิดเป็นเกลียว  คนตายประมาณ  700-800  คน  ไร้ที่อยู่อาศัยถึงสามแสนคน  เมืองถูกทำลายไป  75  เปอเซ็นต์

วันที่  9  กุมภากพันธ์  พ.ศ.  2514  ทางการได้จัดการป้องกันล่วงหน้า  เฉพาะในหุบเขาเฟอร์นานโด  โดยการอพยพคนออกกจากพื้นที่  และสูบน้ำออกจากอ่างเก็บน้ำก่อนที่จะไหว  เพราะได้ตรวจพบรอยแตกที่เขื่อนกักน้ำเสียก่อนแผ่นดินไหวส่วนใหญ่ๆและส่วนใหญ่  เล็กๆนั้นเกิดจากการเพิ่มหรือการลดปริมาณของหินภายใต้เปลือกโลกไม่เท่ากันหรือผิดทิศทางกัน  ทำให้มีความเค้นหรือความเครียดภายในเพิ่มสะสมขึ้นเรื่อยๆ    เมื่อถึงขนาดสุดที่การกระชับตัวของเปลือกโลกจะทนทานได้ก็แยกแตกออกจากกัน  ทำให้เปลือกโลกตอนนั้นทั้งสองแยกตัวออกจากกัน  เกิดเป็นรอยเลื่อน  ซึ่งเรียกว่า  ฟอลท์  แล้วก็เกิดแผ่นดินไหวขึ้น  ช้าหรือเร็วแล้วแต่พลังที่ไม่สมดุลของสองฟากรอยแยกนั้นจะมีมากน้อยเพียงใด  ผลลัพท์ทางภูมิศาสตร์เห็นได้ชักมาจากเครื่องบิน  ได้แก่    รอยเลื่อน  ซานอันเดรส  ในมลรัฐคาลิฟฟอเนียตอนใต้  พาดขึ้นไปทางตะวันออกฉียงเหนือ  ผ่านนครซานฟรานซิสโกด้านตะวันตก  เลยขึ้นไปอีกประมาณ  350  เมตร  เบนซ้ายออกสู่มหาสุทรแปซิฟิค  ความยาวทั้งหมดเฉพาะในเขตคาลิฟอเนียไม่ต่ำกว่า  1300  กม.  รอยเลื่อนลึกลงไปใต้ผิวประมาณ  45  กม.  ทั้งนี้เพราะหินหนืดด้านลึกใต้ขอบมหาสมุทรแปซิฟิคด้านนี้  ส่งพลังผลักดันให้เปือกโลกส่วนประชิดฝั่งทางตะวะนตกของคาลิฟฟอเนียเคลื่อนตัวไปทางเหนือ  ต้านกับพลังที่พยายามอยู่กับที่ของฟากส่วนใหญ่ของทางด้าตะวันออกของมลรัฐซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของภูมิภาคซึ่งเป็นกระดูกสันหลังของทวีปอเมริกา  พลังความฝืดพยายามต่อต้านพลังความเครียดความเค้นอยู่ตลอดเวลา  จนเกิดแผ่นดินไหวที่คนรู้สึกประมาณสองปีครั้ง  แต่ก็มีความรุนแรงทำให้ต้องเสียชีวิตและทรัพย์สินมากมายนั้น  มีหลานครั้งในรอบร้อยปีที่ผ่านมา  ซึ่งไม่มีทางบยับยั้ง  นอกจากการเตรียมช่วยเหลือและพยาการณ์ในระยะใกล้ๆเตรียมอพยพประชากรออกไปจากบริเวณแผ่นดินไหวทันท่วงที

อาการของรอยเลื่อน    อันทำให้เกิดแผ่นดินไหว  (พจนานุกรมภูมิศาสตร์หน้า  314)

การไหวครั้งใหญ่ของแผ่นดินบางทีก็ไม่มีอาการให้ปรากฎมาก่อน  แต่บางครั้งก็มี  คือการไหวสะเทือนขึ้นหลายวันหรือหลายชั่วโมงก่อนที่จะมีตัวไหวหลักเกิดขึ้น  อย่างเช่นในเนวาดา  คือมีการไหวสะเทือนขึ้นหลายวันหรือหลายชั่วโมงก่อนที่จะมีตัวไหวหลักเกิดขึ้น  อย่างเช่นในเนวาดา  คนที่อยู่อาศัยใกล้รอยเลื่อนรู้สึกมีการเคลื่อนไหวเริ่มขึ้น  เวลา  5.49  แล้วมาใหญ่จริงๆ  10.53  น.  พีเอ็ม

อาฟเตอร์ชอล์ค    หลังจากการไหวตัวตั้งแล้ว  ยังมีระลอกไหวตามมา  บางทีก็เป็นเวลาตั้งสองสามวัน  แต่เคยมีปรากฏว่าไหวระลอกตามมานี้กินเวลาถึง  15  ปี  แต่ส่วนใหญ่จะกินเวลา  2  ปี  ตามปกติศูนย์ลางการเกิดแผ่นดินไหวสิ้นสุดไปแล้ว  ระลอกของแผ่นดินไหวจะติดตามมาเป็นระลอกในตอนปลายของรอยเลื่อน  อย่างเช่นที่จังหวัดเคริน  เคาดี้  ถ้าแผ่นดินไหวระลอกที่ตามมาใกล้เมืองมาก  แม้จะไหวไม่รุนแรง  แต่ผลเสียหายรุนแรงกว่าเมื่อศูนย์ตัวมันไหว

วันที่  10 มาคม  พ.ศ.  2516  ทำความเสียหายร้ายแรงเป็นครั้งที่สองของปรวัติศาสตร์อเมริกา  คนในลองบีชตาย  120  คน  ค่าเสียหายประมาณ  50  ล้านดอลล่า  ทำให้มีการพิจารณามาตรฐานการก่อสร้างใหม่เพื่อทนทานต่อแผ่นดินไหว

วันที่  17 ตุลาคม  พ.ศ.  2532  แผ่นดินไหวที่บริเวณอ่าวซานฟรานซิสโก  อาคารบ้านเรือนในตำบลมารินา  พังนับสิบๆหลัง  ท่อแก๊สหัก  ไฟไหม้ตลอดคืน  เคราะห์ดีที่เกิดแผ่นดินไหวในเวลากลางวัน  และเกือบจะไม่มีลมที่ทำให้ไฟลุกไหม้สะพาน  นิมิซ  ฟรีเวย์  พังทับลงมา  รถที่เลแล่นข้ามไปยังเมืองโอ๊คแลนด์ถูก  ทางชั้นบนทับพัง  จังหวัดซานตา  ครูส  ห่างจากซานฟรานซิสโกไป  37  ไมล์  มีคนบาดเจ็บถึง  600  คน

วันที่  28  มิถุนายน  2535  แผ่นดินไหวที่นี่อีกซึ่งนับว่ารุนแรงมากเช่นกันมีการคำนวณว่า  ในบริเวณรัฐคาลิฟฟอเนียแห่งนี้  โดยเฉพาะซานฟรานซิสโกจะมีแผ่นดินไหวรุนแรงทุก  22 ปี  แต่ที่ไม่รุนรงพอรู้สึกการสั่นสะเทือนนั้นมีบ่อยจนผู้คนไม่ค่อยจะตกใจเสียแล้ว

ดินแดนแห่งนี้ยังจะไม่มีอาถรรพ์อีกหรือ